Showing posts with label Astrophysic. Show all posts
Showing posts with label Astrophysic. Show all posts

Kính viễn vọng lớn nhất thế giới được đặt ở Chile

Ngoại trưởng Chile Fernando Schmidt ngày 26/4 thông báo Tổ chức Nghiên cứu vũ trụ châu Âu tại bán cầu Nam (ESO) đã quyết định chọn quốc gia Nam Mỹ này làm nơi đặt kính viễn vọng lớn nhất thế giới.



Kính viễn vọng đặc biệt lớn của châu Âu (E-ELT), được mệnh danh là "con mắt lớn nhất trên bầu trời thế giới" khi hoàn thành sẽ có đường kính tới 42m, tương đương kích thước một bể bơi đạt chuẩn sử dụng cho thế vận hội.

Kính viễn vọng E-ELT được cấu thành từ 1.000 thấu kính hình lục giác, kích thước 1,45m mỗi miếng và sẽ được lắp đặt tại Chile từ cuối năm nay.

Địa điểm lắp đặt E-ELT là tại vùng núi Armazones trên sa mạc Atacama ở miền Bắc Chile, có độ cao trên 3.000m, cách thủ đô Santiago khoảng 1.200km về phía Bắc.

Công trình khoa học này có vốn đầu tư lên tới 1,5 tỷ USD và dự kiến đi vào hoạt động từ năm 2018.

Tổ chức Nghiên cứu vũ trụ châu Âu tại Bán cầu Nam (ESO) cho biết họ lựa chọn khu vực sa mạc Atacama làm nơi đặt kính viễn vọng do bầu trời vùng này rất quang đãng, có đến 10 tháng trời không mây, độ ẩm cực thấp và hầu như không bao giờ bị bão.

Trong khi đó, nhà chức trách Chile cho rằng việc được chọn lắp đặt công trình này sẽ mở ra cơ hội phát triển nền khoa học không gian của Chile.

Ngoại trưởng Chile Schmidt cho biết hiện Chile là nước có nhiều trạm quan sát vũ trụ nhất thế giới, với năm trạm đang được các tổ chức của Mỹ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản và Brazil vận hành trong đó đáng chú ý nhất là trạm quan sát lớn nhất bán cầu Nam tại La Silla cũng của ESO./.

Đập tan sự hoài nghi về thuyết tương đối rộng

Những ngôi sao lẻ loi trong "chiếc đuôi" thiên hà



Bức ảnh trên kết hợp dữ liệu từ bước sóng tia X của đài quan sát Chandra và bước sóng khả kiến của kính thiên văn SOAR (Chile). Trong bức ảnh chúng ta có thể nhận ra một chiếc "đuôi" khí gas khổng lồ kéo dài trên 200.000 NAS đằng sau thiên hà mang tên ESO 137-001.



Chiếc "đuôi" vũ trụ này chứa nhiều cụm sao xanh rất trẻ, nhiều vật chất sáng màu và cả những vùng hình thành sao mãnh liệt. Chiếc "đuôi" bị tách ra khỏi ESO 137-001 khi nó hướng về trung tâm Abell 3627, một quần thiên hà khổng lồ. Dưới bước sóng tia X (xanh lam), đám khí nóng tới hàng triệu độ hiện ra; trong khi đó những tinh vân lạnh hơn sẽ được phát hiện dưới dải tần bức xạ H-alpha của phân tử hiđro (đỏ). Người ta đếm được tới 29 vùng mà tại đó đám hơi hiđro bị ion hóa phát ra ánh sáng dưới dải tần H-alpha, chứng tỏ tại những vùng đó tồn tại nhiều sao mới được hình thành. Các nhà nghiên cứu cho rằng những vùng hình thành sao này mới chỉ được khoảng 10 triệu năm tuổi.

Năm hình ảnh của một quasar


Điều gì đang xảy ra tại trung tâm của quần thiên hà này? Chỉ cần nhìn thoáng qua ta đã thấy được một vài thiên hà bị kéo dài ra và có tới những 5 quasar cực sáng tồn tại ở đó. Trên thực tế quần thiên hà này đóng vai trò như một thấu kính hấp dẫn khổng lồ bóp méo tất cả ánh sáng truyền tới. Những đối tượng rất sáng đó không nằm trong quần thiên hà mà nằm ở xa, xa hơn nhiều...Năm thiên thể sáng trắng vây xung quanh tâm của quần thiên hà thực chất chỉ là ảnh ảo của một quasar duy nhất!
Nhìn vào bức ảnh chi tiết của KTV vũ trụ Hubble, người xem tưởng như những thiên hà thành phần của quần này đang bao vây lấy những quasar xa lạ. Nhưng không phải vậy. Các bạn không thể ngờ được rằng có rất nhiều thiên hà ở hình trên được lặp lại tới 3-4 lần do ảnh hưởng của hiện tượng thấu kính hấp dẫn. Hãy coi bức ảnh trên như một cái mặt đồng hồ với tâm đồng hồ là trung tâm của quần thiên hà (có màu vàng cam). Như vậy hãy chú ý các vị trí: 2h, 4h, 10h. Bạn thấy gì nào? Có 3 thiên hà với hình dáng và màu sắc khá giống nhau ở đó (vị trí 10h nhìn thấy thiên hà này hơi mờ hơn so với vị trí 2h và 4h). Các thiên hà này có màu vàng nhạt và bị kéo dài ra một cách đáng ngờ phải không? Đó không phải là 3 thiên hà với 3 vị trí khác nhau mà chỉ là ảnh của 1 thiên hà duy nhất phía sau quần thiên hà "quái lạ" này! Còn rất nhiều thiên hà khác nữa mà bạn có thể tìm thấy ảnh của chúng rải rác trên hình dưới dạng những đốm xanh ngọc.

Trong cataloge chuyên ngành, quần thiên hà này có tên SDSS J1004+4112 và nằm cách chúng ta khoảng 7 tỉ NAS về phía chòm sao Leo Minor. Quần thiên hà này là một minh chứng rõ ràng nhất cho thuyết tương đối của Anhxtanh: ánh sáng có thể bị bẻ cong bởi lực hấp dẫn.

Chờ đón bữa tiệc sao băng 2010

Ngắm được những trận mưa sao băng hoàn chỉnh là điều mà nhiều người mong đợi. Lịch trình những trận mưa sao băng lớn nhất năm 2010 được liệt kê để mọi người chuẩn bị cho những sự kiện này.




Chờ đón những trận mưa sao băng lớn vẫn là điều gây thích thú không chỉ đối với những giới chuyên môn trong lĩnh vực thiên học nhằm quan sát sự thay đổi của các chòm sao. Nó còn là niềm đam mê của rất nhiều người yêu thích bầu trời và các hiện tượng thiên văn độc đáo.



Năm 2010 hứa hẹn khoảng 7 trận mưa sao băng lớn bắt đầu từ trận mưa Quadrantids vào đầu tháng Một năm nay.



Đối với những người chuyên ngắm sao băng, việc tìm kiếm những khu vực không bị ảnh hưởng bởi ánh đèn của thành phố là điều quan trọng nhất. Khi đó, bạn có thể quan sát và tìm kiếm những ngôi sao băng bất cứ đâu trên bầu trời.





Mưa sao băng Geminids được đánh giá là hiện tượng sao băng đẹp nhất trong năm. Trong ảnh là trận mưa sao bằng Geminids diễn ra ngày 14/12/2009. Bức ảnh được sinh viên Babak chụp tại làng Abyaneh, dãy núi Zagros, Iran.





Con đường của sao băng rơi sẽ xuất phát từ phía chòm sao mà trận mưa sao băng mang tên, điểm gốc đó gọi là nguồn sáng. Ví dụ, trận mưa sao băng Leonid sẽ xuất hiện từ chòm sao Leo (Sư tử). Cái tên của nó cũng mang tính hình tượng nhằm giúp người xem có được hướng dẫn hữu ích, nhưng không phải là nguồn cội của những ngôi sao băng.



Còn một lưu ý, mặt trăng lúc này sẽ không phải là người bạn tốt của những người muốn ngắm sao băng. Ánh sáng phản chiếu từ ánh trăng cũng giống như ánh đèn trong thành phố, làm việc quan sát rất khó khăn.



Hai trận mưa sao băng lớn trong năm nay là Perseids và Geminids sẽ trùng vào kì trăng tròn, nhưng nhiều người vẫn hy vọng có thể quan sát được nhiều sao băng.



Sau đây là bảy trận mưa sao băng chủ yếu năm 2010:



Mưa sao băng Lyrids



Nguồn gốc: từ sao chổi mang kí hiệu C/1861 G1 Thatcher

Nơi xuất phát: chòm sao Lyra (Thiên Cầm), mọc ở phía Đông Bắc vào 22h.

Thời gian: từ 16 đến 25/4

Đỉnh điểm: Sáng sớm ngày 22/4

Số lượng sao băng đếm được: xấp xỉ 15 sao băng mỗi giờ

Thời gian quan sát tốt nhất: 1-2h

Vận tốc sao băng: 48 km/giây

Chúng sẽ để lại những vệt sáng có thể quan sát trong vài giây.



Mưa sao băng Eta Aquarids



Nguồn gốc: từ sao chổi 1P Halley

Nơi xuất phát: chòm sao Bảo Bình

Thời gian: từ 28/4 đến 21/5

Đỉnh điểm: Sáng sớm ngày 6/5

Số lượng sao băng đếm được: 60 sao băng mỗi giờ (ở Bán cầu Nam), 15 sao băng ở Bán cầu Bắc

Thời gian quan sát tốt nhất: Trước bình minh

Vận tốc sao băng: 67 km/giây



Mưa sao băng Delta Aquarids



Nguồn gốc: Chưa xác định được sao chổi

Nơi xuất phát: chòm sao Bảo Bình

Thời gian: 14/7 đến 18/8

Đỉnh điểm: không có đỉnh điểm rõ ràng, nhưng thường quanh đêm 30/7

Số lượng sao băng đếm được: khoảng 15 sao băng ở Bán cầu Bắc

Thời gian quan sát tốt nhất: khoảng 4-5h

Vận tốc sao băng: 42 km/s



Mưa sao băng Perseids



Nguồn gốc: từ sao chổi 109P/Swift-Tuttle

Nơi xuất phát: chòm sao Tráng Sĩ

Thời gian: Bắt đầu từ đầu tháng 8

Đỉnh điểm: đêm ngày 12 và 13/8

Số lượng sao băng đếm được: xấp xỉ 50 sao băng mỗi giờ

Thời gian quan sát tốt nhất: cả đêm vì không trăng

Vận tốc sao băng: 61 km/giây



Đây được đánh giá là trận mưa sao băng lớn và sáng nhất trong năm nay do điều kiện quan sát thuận lợi và số mưa sao băng mỗi giờ rất lớn.



Mưa sao băng Orionids



Nguồn gốc: từ sao chổi 1P/ Halley

Nơi xuất phát: từ phía bắc chòm sao Orion

Thời gian: 4/10 đến ngày 14/11

Đỉnh điểm: Đêm ngày 22/10

Số lượng sao băng đếm được: 15 sao băng một giờ

Thời gian quan sát tốt nhất: khoảng từ 4-5h

Vận tốc sao băng: 68 km/s



Mưa sao băng Leonids



Nguồn gốc: từ sao chổi 55P/Tempel-Tuttle

Nơi xuất phát: chòm sao Sư Tử

Thời gian: từ 7-28/11

Đỉnh điểm: Đêm ngày 17-18/11

Số lượng sao băng đếm được: xấp xỉ 15 sao băng mỗi giờ

Thời gian quan sát tốt nhất: Điều kiện quan sát rất tốt, nên có thể quan sát từ nửa đêm tới bình minh

Vận tốc sao băng: 71 km/giây



Mưa sao băng Geminids



Nguồn gốc: Sao chổi 3200 Phaethon

Nơi xuất phát: chòm sao Song Tử

Thời gian: từ 4-16/12

Đỉnh điểm: Đêm ngày 13-14/12

Số lượng sao băng đếm được: xấp xỉ 50 sao băng một giờ

Thời gian quan sát tốt nhất: 2h

Vận tốc sao băng: 35 km/giây

Đập tan sự hoài nghi về thuyết tương đối rộng

Nghiên cứu mới nhất xác nhận tính đúng đắn của học thuyết do Albert Einstein đề xuất cách đây gần một thế kỷ, có thể giải thích về vũ điệu của các thiên hà quay quanh nhau cũng như mô hình chuyển động của các hành tinh quanh hệ mặt trời.

Công trình đã chứng tỏ loại vật chất vô hình được gọi là vật chất tối cùng lực lượng bí ẩn được biết đến là năng lượng tối không phải là những bịa đặt của trí tưởng tượng vật lý.

Nhiều thế kỷ trước, các quy luật của Isaac Newton về lực hấp dẫn của vũ trụ đã đủ để giải thích khá tốt về trọng lực của Trái Đất. Nhưng các nhà thiên văn học đã dần quan sát thấy những sự không nhất quán trong cách thức vận động của các đối tượng to lớn hơn như sự tương tác giữa các hành tinh.

Thuyết tương đối tổng quát của Einstein công bố năm 1916 đề xuất lực hấp dẫn làm việc trên những phạm vi rộng lớn vì vật chất làm cong kết cấu của không gian và thời gian (hay không – thời gian).

Khái niệm này đã được sử dụng thành công để giải thích các hiện tượng kì lạ trong hệ mặt trời, như sự thay đổi trong quỹ đạo của Sao Thủy quanh Mặt Trời. Điều này là không thể với lý thuyết hấp dẫn của Newton.
Nhà vật lý vĩ đại Albert Einstein, tác giả của hai học thuyết tương đối.
Sự tồn tại của vật chất tối và năng lượng tối dựa trên giả định lực hấp dẫn đang ảnh hưởng đến các thiên hà cách Trái Đất hàng tỉ năm ánh sáng theo cùng một cách mà nó ảnh hưởng đến các đối tượng trong hệ mặt trời.

Nhưng cho đến tận bây giờ, các cuộc kiểm tra về tính tương đối tổng quát trên các phạm vi lớn vẫn chưa đem lại kết quả cuối cùng.

Đó là lý do thúc đẩy nhà vật lý thiên văn Reinabelle Reyes cùng đồng nghiệp xem xét dữ liệu thu thập từ hơn 70.000 thiên hà elíp. Họ nhận thấy, các thiên hà cách Trái Đất 3,5 tỉ năm ánh sáng được nhóm lại cùng nhau một cách chính xác đúng theo cách mà thuyết tương đối tổng quát đã dự đoán.

Bằng cách kết hợp số đo của nhóm thiên hà với các thuộc tính khác như chuyển động tương đối của thiên hà này với thiên hà khác và cách chúng bẻ cong ánh sáng của nhau, nhóm của Reyes đã tính được EG rơi vào khoảng 0,4. Con số này sát với giá trị EG mà các nhà khoa học tính toán được trong nghiên cứu là 0,39. (EG là đại lượng vật lý đại diện cho các tương tác được kỳ vọng của đối tượng).
Bản đồ một phần của vũ trụ hiển thị các nhóm thiên hà cách Trái Đất 7 tỉ năm ánh sáng.
Các tác giả của nghiên cứu thông báo công trình của họ đã hạ gục những hoài nghi chính đáng trong một vài học thuyết thay thế mà đã cố gắng giải thích lực hấp dẫn làm việc theo một cách thức khác.

David Spergel, một nhà vật lý thiên văn học cho rằng các phát hiện mới xác nhận mô hình phổ biến hiện tại của vũ trụ học. Tuy nhiên ông cho rằng, nghiên cứu mới khảo sát trên một phần của vũ trụ. “Luôn luôn có khả năng mọi thứ sẽ khác đi ở nơi mà bạn chưa từng khám phá”, Spergel nói.

Các nhà khoa học cho biết sứ mệnh không gian trong tương lai sẽ không thể thiếu việc kiểm tra tính tương đối tổng quát ở các khoảng cách lớn hơn nữa.

Distortion of the stellar sky by a Schwarzschild black hole

http://www.vis.uni-stuttgart.de/~muelleta/IntBH/WinDssBH.zip

Distortion of the stellar sky by a Schwarzschild black hole


Thomas Müller, Daniel Weiskopf

The optical appearance of the stellar sky for an observer in the vicinity of a black hole is dominated by bending of light, frequency shift, and magnification caused by gravitational lensing and aberration. Due to the finite apperture of an observer's eye or a telescope, Fraunhofer diffraction has to be taken into account. Using todays high performance graphics hardware, we have developed a Qt application which enables the user to interactively explore the stellar sky in the vicinity of a Schwarzschild black hole. For that, we determine what an observer, who can either move quasistatically around the black hole or follow a timelike radial geodesic, would actually see.

Pac-man xuất hiện trên mặt trăng của Sao Thổ

Tàu vũ trụ Cassini đang bay trên quỹ đạo Sao Thổ đã chụp được một quanh cảnh rất thú vị của vệ tinh nhỏ Mimas.



Tàu thăm dò đã đo được những sai khác về nhiệt độ trên bề mặt của đối tượng và xây dựng thành một bản đồ nhiệt có hình trông giống Pac-man ăn chấm tròn, trò chơi quen thuộc ra đời vào những năm 1980.







Bản đồ nhiệt của Mimas gống y hệt cảnh Pac-man ăn chấm tròn. Ảnh: NASA







Bản đồ nhiệt dự đoán (bên trái) và Mimas hiện tại.

Bên phải là thang nhiệt độ theo độ Kenvin (K) và độ F.



Các nhà khoa học hiện chưa biết chính xác tại sao Mimas lại có mô hình nhiệt như vậy, rất có thể nó liên quan đến những khác biệt về kết cấu của các loại vật chất trên bề mặt.



Theo các nhà khoa học, một số kết cấu có thể giữ nhiệt tốt hơn một số khác. John Spencer, Viện nghiên cứu tây nam Boulder, Colorado cho biết: “Chúng tôi nghi ngờ nhiệt độ đang tiết lộ những điểm khác nhau trong kết cấu của bề mặt”.



Nhóm nghiên cứu của dự án Cassini cho rằng, sự tạo thành núi lửa có thể đóng vai trò chính trong sự thay đổi các điều kiện ở khắp các vùng rộng lớn trên bề mặt vệ tinh.



Vệ tinh Mimas (hay Saturn I) của Sao Thổ (đường kính 392 km) có một “vết sẹo” rất lớn trên bề mặt là núi lửa Herschel (đặt tên theo William Herschel, người phát hiện ra vệ tinh này vào năm 1789).



Dự án Cassini là kết quả của sự kết hợp giữa các Cơ quan hàng không vũ trụ của Mỹ (NASA), châu Âu (Esa) và Italy (ASI). Dự án được đặt theo tên nhà thiên văn học người Italy – Giovanni Domenico Cassini, người phát hiện ra 4 vệ tinh lớn của Sao Thổ).



Nhiệm vụ của Cassini được kéo dài cho đến năm 2017.

Tìm thấy chứng cứ tồn tại sự sống ngoài hành tinh

Nhà khoa học Yefugainey Dmitriyev thuộc Trung tâm phòng vệ Golden Planet Elawoqi, Nga vừa tuyên bố đã tìm thấy một mảnh sinh vật hóa thạch trong đống thiên thạch tại khu vực Tunguska và Kalasinutulan của Nga. Ông Dmitriyev cho rằng, mảnh sinh vật đã hóa thạch này là chứng cứ có sức thuyết phục chứng minh tồn tại sự sống ngoài hành tinh.
Ảnh chỉ mang tính minh họa.Số liệu thu được từ phòng thí nghiệm cho thấy, vật chất tàn dư còn sót lại của những thiên thạch này lần lượt là 3% cobalt và titan, 6% đồng, 7,5% Nickel, 20% kẽm, đặc biệt là hàm lượng Mangan cao gấp hơn 40 lần so với ở trong gương kính thông thường. Trước đó, trải qua 15 năm nghiên cứu, các nhà khoa học đã đưa ra kết luận, những vật chất đặc biệt này rất có thể được hình thành bởi sự biến đổi của các bộ xương sinh vật sống ngoài Trái Đất tương tự như một số loại sinh vật biển cổ đại trên Trái Đất. Điều đáng chú ý là, những bộ xương đặc biệt này rất nhỏ bé, chỉ có thể quan sát được bằng kính hiển vi. Nhà khoa học Dmitriyev cho rằng, chúng có thể đến từ sao Mộc hoặc một vài hành tinh cực lớn nào đó. Tính đến thời điểm hiện tại, các nhà khoa học đã phát hiện được vật chất tương tự như bộ xương trên tại đống thiên thạch thuộc khu vực Tunguska. Ngoài ra, ở một số khu vực gần những nơi có thiên thạch cũng đã từng phát hiện những vật chất tương tự trên. Thông qua phân tích mẫu thiên thạch ở các địa điểm khác nhau, nhà khoa học Dmitriyev đã kết luận, những hành tinh được hình thành từ các thiên thạch này có thể đã từng hoặc ít nhất cho đến ngày nay vẫn còn tồn tại hải dương được cấu thành từ nước. Nếu như kết luận này được chứng thực, hình thái sự sống sớm nhất trên Trái Đất rất có thể đến từ một nơi nào đó ngoài hành tinh./.

Mỗi ngày NASA phát hiện hàng chục hành tinh “tối”

Ngày 28/3, Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) cho biết kính thiên văn vũ trụ mới nhất WISE của NASA mỗi ngày đã phát hiện hàng chục hành tinh nhỏ “tối” đang chuyển động trong vũ trụ.

Những hành tinh nhỏ này thường ẩn nấp trong Hệ Mặt Trời cho đến nay mới được phát hiện.

Kính thiên văn WISE được coi là nhà thám hiểm nghiên cứu vũ trụ rộng lớn bằng tia hồng ngoại được thiết kế nhằm phát hiện các ”vật thể tối” trong vũ trụ như các ngôi sao lùn nâu, các đám mây bụi vũ trụ và các hành tinh nhỏ trong vũ trụ.

Nhiều hành tinh nhỏ được WISE phát hiện là các hành tinh “tối” không thể phát hiện bằng các kính thiên văn sử dụng ánh sáng thông thường.

Từ nay đến thời điểm kết thúc hoạt động trên quỹ đạo, WISE sẽ phát hiện khoảng 100 hành tinh nhỏ và hàng trăm vật thể gần Trái Đất.

Ảnh minh họa.

Các nhà thiên văn quốc tế nhấn mạnh việc phát hiện những hành tinh “tối" này rất quan trọng để phòng ngừa chúng có thể có quỹ đạo gần Trái Đất.

Hầu hết những hành tinh “tối” này đều nằm trong vành đai hành tinh chính giữa Sao Hỏa và Sao Mộc, trong đó một số hành tinh này đang có xu hướng tiến về Trái Đất.

Nếu xảy ra một vụ va chạm giữa Trái Đất với những hành tinh nhỏ này, sự sống trên hành tinh có thể bị hủy diệt như từng xảy ra với loài khủng long trước đây.

Một trong những hành tinh nhỏ được WISE phát hiện có quỹ đạo bay chỉ cách Trái Đất chưa đầy 1,1 triệu km, gấp ba lần khoảng cách từ Trái Đất lên Mặt Trăng.

WISE trị giá 320 triệu USD được phóng lên quỹ đạo tháng 12/2009 và sẽ hoàn thành bản đồ vũ trụ đầu tiên trong sáu tháng đầu tồn tại trên quỹ đạo./.